Instituut Gak Fellowship

In 2017 hebben Instituut Gak en het Netherlands Institute for Advanced Study in the Humanities and Social Sciences (NIAS-KNAW) wetenschappers opgeroepen om onderzoeksvoorstellen in te dienen voor het eerste InstituutGak Fellowship op het gebied van sociale zekerheid en arbeidsmarkt(beleid). Het fellowship heeft het karakter van een sabbatical leave: een wetenschapper krijgt gedurende een afgebakende periode de vrijheid en ruimte om een thema – passend binnen het domein van Instituut Gak – op te pakken, uit te werken en erover te debatteren en publiceren.
Voor de eerste Instituut Gak Fellowships zijn drie kandidaten geselecteerd, die zich elk aansluitend voor vijf maanden zullen bezighouden met wetenschappelijk onderzoek, reflectie en/of verdieping op eerdergenoemde gebieden.

Prof. dr. W.A. Trommel • afdeling Bestuurswetenschap en Politicologie • Vrije Universiteit Amsterdam
Dit project wil het beroemde werk van Abram de Swaan over de geboorte en ontwikkeling van nationale verzorgingsstaten heroverwegen. Gezien een aantal ingrijpende veranderingen in de sociale, economische en politieke samenstelling van de welvaartsstaten van vandaag, zal de nadruk liggen op het ontwikkelen van nieuwe visies op welvaart en welzijn. Is het nationale niveau nog steeds relevant of hebben we visies nodig die ‘het globale’ en ‘het lokale’ verbinden? Is de verzorgingsstaat nog steeds in de eerste plaats een institutie met een beschermende functie, of moeten we andere functies voorzien, zoals verbinden en activeren? Zijn staten nog steeds de leidende actoren, of zijn andere instellingen en niveaus van solidariteit denkbaar en wenselijk? Vertegenwoordigers van verschillende maatschappelijke sectoren (politiek, kunst, wetenschap, industrie, maatschappelijke organisaties, enzovoort) zullen worden uitgenodigd om tijdens rondetafelgesprekken creatieve en innovatieve ideeën over verzorgingsstaathervorming te bespreken. De resultaten van het project zullen in een bundel worden gepubliceerd.
februari 2018-juni 2018

Lees hier interview met Willem Trommel in ‘Sociale Vraagstukken’ (15 mei 2018)

Dr. N.A.J. van der Zwan • Institute of Public Administration • Universiteit Leiden
De geschiedenis van de Nederlandse verzorgingsstaat overlapt ten dele met de ontwikkeling van financiële markten. Er bestaat vooral een sterke connectie op het gebied van de aanvullende pensioenen, waar de uitkeringen betaald worden uit beleggingen in financiële markten. Desondanks is de relatie tussen beide nog niet vaak wetenschappelijk onderzocht. In dit project wordt gekeken hoe de overheid, het bedrijfsleven en de vakbonden financiële markten hebben gebruikt om hun eigen politieke doelstellingen op het gebied van pensioen te realiseren. Het onderzoek richt zich op vijf historische momenten, die samen grotendeels de geschiedenis van het Nederlandse pensioenstelsel beslaan, van het begin van de 20e eeuw tot het heden. In het project worden vergelijkingen gemaakt met Duitsland en de Verenigde Staten, om zo de unieke geschiedenis van het Nederlandse pensioenstelsel te duiden.
Start september 2018

Dr. F.J. van Hooren • programmagroep Political Economy and Transnational Governance • Universiteit van Amsterdam
Dit project onderzoekt de politiek rond arbeidersrechten binnen verzorgingsstaten. Het project bestaat uit een vergelijking tussen vakbondsvorming en beleidsontwikkeling, gericht op drie domeinen van de Nederlandse verzorgingsstaat: kinderopvang, langdurige zorg en huishoudelijk werk. In hoeverre en op welke wijze zijn de belangen van werknemers in elk van deze domeinen vertegenwoordigd? Onder welke omstandigheden kunnen vertegenwoordigers van werknemers invloed uitoefenen op beleidsverandering? Het project is innovatief in zijn focus (sectoren waarin vooral vrouwen, migranten en laagopgeleide mensen werken) en legt een verbinding tussen literatuur over verzorgingsstaten en arbeidsverhoudingen. Het betreft een theorie-gestuurde studie, waarbij gebruikgemaakt wordt van process tracing, een methode die het causale proces in zijn context analyseert.
Start februari 2019