terug

Status:
Afgerond

Projectleider:
Prof. dr. J. van Dijk
Rijksuniversiteit Groningen

Begindatum:
Oktober 2014

Einddatum:
Maart 2017

Grenzeloze Arbeidsmarkt (GRENZAM)

Grensregio’s zijn economisch kwetsbaar onder meer vanwege bevolkingskrimp en relatief hoge werkloosheid. Samenwerking met regio’s aan de andere zijde van de grens biedt mogelijkheden om hier wat aan te doen. Grensoverschrijdende arbeidsmobiliteit kan bijdragen aan het oplossen van arbeidsmarktknelpunten, zeker als aan de ene kant van de grens veel onvervulde vacatures zijn en aan de andere kant veel werklozen. Landsgrenzen blijken echter een belangrijk obstakel te zijn voor grensoverschrijdende arbeidspendel. Daardoor blijven kansen voor regio’s aan de Nederlandse grens met België en Duitsland onbenut om te profiteren van het aanbod van vacatures en werkzoekenden. Hierdoor functioneert de arbeidsmarkt niet optimaal en worden ook de kansen op het realiseren van economische groei onderbenut.

Landen, regio’s en gemeenten nemen maatregelen om grensarbeid te stimuleren, door de informatievoorziening voor burgers beter te regelen en door obstakels in wet‐ en regelgeving weg te nemen. Daarnaast bestaan er tal van samenwerkingsverbanden in Europese grensregio’s om grensarbeid te stimuleren, te faciliteren, de samenwerking in economisch opzicht te intensiveren en het aanbod van publieke en culturele voorzieningen optimaal te benutten. Ook de Benelux‐landen hebben het bevorderen van grensoverschrijdende arbeidsmobiliteit aangemerkt als een belangrijk aandachtspunt. Zo hebben zij zich tot doel gesteld om een strategische visie te ontwikkelen om vraag en aanbod van de grensoverschrijdende arbeidsmarkt beter op elkaar te laten aansluiten.

Om deze functionele grensregio’s beter te kunnen laten functioneren wordt in dit onderzoek een antwoord gegeven op de volgende vragen:

  1. Welke soorten grensoverschrijdende arbeidsmarktbewegingen kunnen we onderscheiden en wat is de omvang en samenstelling van deze stromen naar richting van de stroom, opleiding en beroep?
  2. Wat zijn de (potentiële) voordelen voor individuele werknemers en voor de regionale economie en arbeidsmarkt als geheel van grensoverschrijdende arbeidsmobiliteit?
  3. Wat zijn de belemmeringen voor grensarbeid en welke aanpassingen in de belasting, socialezekerheids‐ en pensioenwetgeving (institutionele vormgeving), (taal)onderwijs kan grensarbeid soepeler laten verlopen?
  4. Welke aanpassingen in coördinatie en regie zijn nodig voor effectieve samenwerking (governance)?
  5. Welke informatie is nodig om de grensoverschrijdende arbeidsmarkt goed in beeld te brengen, knelpunten te identificeren, potenties voor meer economische groei te realiseren en beleidsinterventies te onderbouwen en te evalueren?

Het onderzoek bestaat uit een cijfermatige analyse van statistische informatie uit meerdere landen. Dit wordt aangevuld met kwalitatief onderzoek via casestudies en workshops in de belangrijkste samenwerkingsverbanden van de Nederlandse grensregio’s. Het onderzoek wordt uitgevoerd door een onderzoeksgroep die bestaat uit onderzoekers van de Rijksuniversiteit Groningen, Centraal Bureau voor de Statistiek en UWV. Op deze manier kunnen de opgedane kennis en ervaring met grensoverschrijdende statistiek direct worden toegepast in bestaande organisaties en wordt er gewerkt aan structurele oplossingen.