terug

Status:
Afgerond

Projectleider:
Prof. dr. R. van der Veen
Erasmus Universiteit Rotterdam


Bijlage:

Samenvatting


Arbeid, bedrijf en sociale zekerheid

Het onderzoeksprogramma Arbeid, Bedrijf en Sociale Zekerheid richt zich op ontwikkelingen in de sfeer van arbeid en bedrijf in relatie tot de behoefte aan en de inrichting van sociale zekerheid. De centrale vraag luidt: Welke veranderingen voltrekken zich in het domein van de arbeid en het bedrijf en wat betekent dit voor de behoefte aan en de organisatie van sociale zekerheid, en vice versa?

In het onderzoek staan vier theoretische thema’s – ontleend aan het programma van Instituut Gak – centraal:

  • de risico’s van de arbeid;
  • de bescherming tegen deze risico’s;
  • het collectieve karakter van deze risico’s en de bescherming; en
  • de solidariteit waarop beschermingsconstructies zijn gebouwd.

Het onderzoek richt zich in empirische zin op ontwikkelingen in de organisatie van de arbeid en het bedrijfsbeleid, op de doorwerking van de regelingen van sociale zekerheid en ten slotte op opvattingen over sociale zekerheid (solidariteit en draagvlak).

Schema_ABSZ

De projecten richten zich ten dele op één van de aandachtsgebieden (a, b, c), maar hebben vaak ook betekenis voor de andere aandachtsgebieden of de wisselwerkingen d, e, f. Voor zover mogelijk zullen de projecten een longitudinaal karakter hebben (om ontwikkelingen in kaart te kunnen brengen) en sectorvergelijkend worden opgezet (om verschillen tussen sectoren waar te kunnen nemen).

Ad a. Bij het bedrijf gaat de aandacht vooral uit naar ontwikkelingen in het bedrijfsbeleid. Hoe gaan bedrijven om met de arbeidsrelatie en de arbeidsverhoudingen en hoe komt dit tot uiting in het bedrijfsbeleid?
Ad b. Waar het de arbeid betreft wordt gekeken naar de ontwikkelingen in de sfeer van de arbeidsvoorwaarden, cao-ontwikkeling en flexibilisering.
Ad c. De sociale zekerheid komt indirect aan de orde via de invloed die het stelsel uitoefent op de sfeer van de arbeid en het bedrijf en vice versa.
Ad d. Bij de wisselwerking tussen de sfeer van het bedrijf en de sociale zekerheid gaat het om de doorwerking van veranderingen in de sociale zekerheid in bedrijven en vice versa, en om de vraag hoe ontwikkelingen bij bedrijven (flexibilisering, vormgeving vanemployability, ontwikkelingen in cao’s) hun weerslag hebben in de sfeer van de sociale zekerheid. Bijzondere aandacht gaat in dit verband uit naar de vraag in hoeverre ontwikkelingen in bedrijven of in de sociale zekerheid het draagvlak voor arrangementen van sociale zekerheid beïnvloeden.
Ad e. In de relatie tussen arbeid en bedrijf richten wij ons op de vormgeving van de arbeidsrelatie en de arbeidsverhoudingen. Hoe werkt het (ruimere) bedrijfsbeleid hierin door en hoe beïnvloeden ontwikkelingen in de sfeer van de arbeid het bedrijfsbeleid?
Ad f. De wisselwerking tussen sociale zekerheid en arbeid heeft in de eerste plaats betrekking op bijvoorbeeld de doorwerking in en door de arbeidsvoorwaarden. Ook nu weer is de vraag van belang in hoeverre ontwikkelingen in beide sferen van betekenis zijn voor het draagvlak voor arrangementen van sociale zekerheid.