terug

Status:
Afgerond

Projectleider:
Prof. dr. T. Wilthagen
ReflecT, Tilburg University


Loondispensatie als instrument voor arbeidsparticipatie: naar een verbeterde werkzaamheid

Loondispensatie is een instrument dat de werkgever toestaat minder dan het rechtens geldende loon te betalen indien de werknemer vanwege een arbeidsbeperking verminderd productief is. Dit gebeurt op basis van de vast te stellen loonwaarde van de werknemer. De werkgever wordt vrijgesteld voor het deel dat de werknemer verminderd productief is, derhalve het verschil tussen het minimumloon en de loonwaarde.

In theorie bestaat er een voor beide partijen voordelige situatie: de uitkeringsgerechtigde/werknemer wordt positief geprikkeld om op een reguliere arbeidsplaats aan het werk te gaan, want als zijn of haar loonwaarde stijgt, gaat hij of zij er ook in inkomen op vooruit (tot 100% minimumloon) en daarmee wordt ook de ontwikkeling van werknemers gestimuleerd. De werkgever krijgt een arbeidskracht die hij alleen hoeft te betalen voor de reëel geleverde productiviteit en kan tevens uitdrukking geven aan zijn maatschappelijke betrokkenheid en verantwoordelijkheid. De uitkeringsinstellingen hebben een extra instrument om de arbeidsparticipatie van uitkeringsgerechtigden te bevorderen en kunnen (een deel van) de uitkeringslast beperken.

In het onderzoek wordt nagegaan, voortbouwend op eerder verricht onderzoek, hoe de vormgeving, toepassing en effectiviteit van loondispensatie kan worden verbeterd. Loondispensatie is immers een van de belangrijkste elementen waarop de in 2015 in te voeren Participatiewet is gebaseerd.
Met deze multidisciplinaire studie wordt inzicht verkregen in de vraag of het instrument loondispensatie werkt om mensen aan de onderkant van de arbeidsmarkt in te laten stromen naar betaald werk. Nagegaan zal worden wat de effecten zijn van de inzet van loondispensatie en onder welke condities het instrument een bijdrage levert aan de duurzame arbeidsparticipatie van mensen aan de onderkant van de arbeidsmarkt.

Specifieke aandachtspunten van het onderzoek zijn:

  • Wat zijn de effecten van het instrument loondispensatie in vergelijking met andere instrumenten die kunnen worden ingezet voor arbeidsparticipatie en re-integratie van arbeidsgehandicapten?
  • Wat zijn de effecten van de inzet van loondispensatie op het loongebouw/functiewaarderingssystemen?
  • Hoe kan in samenspraak met werkgevers een meer bruikbaar/geaccepteerd model van loondispensatie geconstrueerd worden? En in samenhang daarmee:
  • Hoe kan het instrument loondispensatie dusdanig operationeel worden gemaakt dat ook ondernemers uit het MKB er gebruik van kunnen maken (denk aan het vermijden van bureaucratische rompslomp)?
  • Hoe is het gebruik van het instrument wanneer het eenmaal functioneert beheersbaar te houden?

Het onderzoek bestaat uit:

  • Een literatuurstudie over theoretische en empirische effecten van loondispensatie in relatie tot andere re-integratie-instrumenten;
  • Een studie over de bredere effecten van loondispensatie/loonkostensubsidie op bedrijfsprestaties, waaronder werkgelegenheid en banengroei. De ten behoeve van dit onderzoek vervaardigde dataset zal online worden gezet ten behoeve van nader wetenschappelijk onderzoek;
  • Een verslag van empirische gevalsstudies van en in samenspraak met betrokken partijen, werkgevers, gemeenten, uitvoerings- en belangenorganisaties, waarin diepgaand wordt ingegaan op het geheel van factoren dat van invloed is op het gebruik en de effectiviteit van loondispensatie.

Naast wetenschappelijke publicaties zullen diverse informatieproducten voor de praktijk worden vervaardigd en zullen voorafgaand aan de invoering van de nieuwe wetgeving een webseminar en een slotconferentie worden georganiseerd.