terug

Status:
Lopend

Projectleider:
dr. C. Rijken
Tilburg University

Begindatum:
Januari 2014

Toekomstige arbeidsmarkt (2) ‘Bescherming van arbeidsmigranten in Nederland: toen, nu en in de toekomst’

Arbeidsmigratie naar Nederland, zowel vanuit andere EU landen als vanuit landen daarbuiten, is niet meer weg te denken van de huidige arbeidsmarkt. Sommige arbeidsmigranten maken gebruik van het vrij verkeer van werknemers of diensten binnen de EU, anderen verrichten arbeid als kennismigrant en weer anderen werken in Nederland zonder daarvoor een werkvergunning te hebben of zelfs zonder een legale verblijfsstatus in Nederland. Terwijl zij een belangrijke bijdrage leveren aan onze arbeidsmarkt en aan onze economie vormt misbruik en uitbuiting een serieuze bedreiging voor deze groepen arbeidsmigranten. Deze disbalans tussen de behandeling van arbeidsmigranten en hun waarde voor de Nederlandse arbeidsmarkt en economie vormt de aanleiding voor dit onderzoek. In het bijzonder richt dit onderzoek naar de ‘schaduwzijde’ van de Nederlandse arbeidsmarkt zich op de positie van de arbeidsmigrant aan de onderkant van die arbeidsmarkt. Het onderzoek heeft als doel een bijdrage te leveren aan de verbetering van de positie van arbeidsmigranten door de arbeids- en mensenrechtelijke problemen inzichtelijk te maken. De centrale onderzoeksvraag luidt: Op welke wijze kan een juiste balans worden gevonden tussen de arbeidsrechtelijke mogelijkheden van een vrije markteconomie binnen de EU en de bescherming van de (ongedocumenteerde) arbeidsmigrant?

Het onderzoek zal zich richten op vier terreinen:

  • Nieuwe arbeidsconstructies tussen arbeidsmigranten uit met name andere EU landen en werkgevers lijken erop gericht Nederlandse arbeidswetgeving te omzeilen ten koste van de arbeidsmigrant. Onderzocht zal worden in hoeverre constructies als payrolling, contracting en draaideurflex zijn toegestaan met inachtneming van de Europese context. Tot nu toe geeft de rechtspraak geen duidelijk beeld, lijkt Europese wetgeving dergelijke vormen te vergemakkelijken of zelfs te stimuleren en heeft de werkgever geen duidelijkheid over zijn mogelijkheden voor tewerkstelling van arbeidsmigranten.
  • Het negeren van de rechten van de arbeidsmigrant kan leiden tot misbruik en uitbuiting. Binnen het spanningsveld van uitbuiting, arbeidsmarktbehoeften en het tegengaan van illegaal verblijf lijkt het laatste te prevaleren. Het onderzoek is erop gericht het spanningsveld binnen de genoemde driehoeksverhouding in kaart te brengen en te doorbreken door het verkrijgen van meer inzicht in de rol die de arbeidsmigrant vervult en het creëren van een mogelijkheid voor een menswaardig bestaan.
  • De omvang van de huidige groep ongedocumenteerden in Nederland is onbekend. Ook de mate waarin hun rechten als werknemers worden nageleefd is niet bekend. Repressieve maatregelen tegen ongedocumenteerden of hun werkgevers zijn maar ten dele succesvol en miskennen de noodzakelijkheid van arbeidsmigratie voor dit soort werk. Het onderzoek wil deze groep in beeld brengen en op basis daarvan aanbevelingen doen voor het verbeteren van de positie van deze kwetsbare groep.
  • Als laatste wordt de vraag gesteld of verplaatsbare arbeid waarin veel arbeidsmigranten werken op de lange termijn een plaats heeft binnen de Nederlandse economie. Bij ontkennende beantwoording is de vervolgvraag hoe de Nederlandse regering verplaatsing kan stimuleren en tegelijkertijd kan bijdragen aan de Nederlandse kenniseconomie.