terug

Status:
Afgerond

Projectleider:
dr. mr. T. de Lange
Universiteit van Amsterdam

Begindatum:
Juni 2016

Einddatum:
Maart 2017

Vluchtelingen naar de arbeidsmarkt: Lessen, Risico’s en Oplossingen voor de arbeidsmarktintegratie van vluchtelingen in Nederland

Nederland heeft in 2015 te maken gehad met een verhoogde toestroom van asielzoekers. Velen van hen krijgen een verblijfsvergunning op asielgronden (asielstatushouders). De asielstatushouders, maar ook zij die nog in afwachting zijn, willen geen tijd verliezen bij het opbouwen van een nieuw bestaan in Nederland. Arbeidsmarktintegratie van eerdere asielmigranten is moeizaam verlopen, velen zijn afhankelijk gebleven van een uitkering. Hoe kan een vergelijkbare hoge uitkeringsafhankelijkheid bij de nieuwkomers worden voorkomen? Er bestaat geen specifiek beleid om vluchtelingen te ondersteunen bij het vinden van werk of het starten van een bedrijf. Hiertoe zijn inspirerende publiek-private initiatieven in ontwikkeling, maar welk initiatief werkt?

Het blijkt dat publieke en private partijen in de praktijk aanlopen tegen nationale regelgeving die arbeidsmarktintegratie van vluchtelingen bemoeilijkt. Het duurt enige tijd voordat asielstatushouders een woonplaats krijgen toegewezen en daarbij wordt nog nauwelijks rekening gehouden met eventuele werkgelegenheid in de omgeving. De waarde van in het buitenland behaalde diploma’s blijkt lastig in te schatten. Maar ook discriminatie van migranten op de Nederlandse arbeidsmarkt is een erkend probleem waar ook vluchtelingen mee te maken krijgen. De verplichting om binnen drie jaar het inburgeringsexamen te hebben gehaald, hoe nuttig ook, wordt ook als knelpunt gezien omdat het lastig is om te werken naast het volgen van het inburgeringstraject of, wanneer men niet slaagt, om een permanente verblijfsvergunning te krijgen. Is de onzekerheid over het verblijf een belemmering bij het opbouwen van een leven in Nederland? Hoe gaan andere Europese landen, zoals België, Duitsland en Zweden, hiermee om? Al deze knelpunten en vragen komen samen in de centrale onderzoeksvraag:

Hoe is de toegang tot de arbeidsmarkt voor vluchtelingen (asielzoekers in procedure en asielstatushouders) in Nederland geregeld, wat zijn de belemmeringen en hoe kunnen belemmeringen worden weggenomen?

Om suggesties te kunnen doen voor het wegnemen van die belemmeringen zullen wij lessen trekken, risico’s inventariseren en oplossingen schetsen:

  • Lessen: lessen zullen worden getrokken uit de economische integratie van eerdere vluchtelingen, uit de(re)integratie op de arbeidsmarkt van andere werkzoekenden, en uit de aanpak in andere Europese landen
  • Risico’s: asielstatushouders extra begeleiden kan andere groepen werkzoekenden benadelen en dat kan weer nadelige gevolgen hebben voor de sociale cohesie en maatschappelijke acceptatie van het feit dat Nederland gehouden is asielzoekenden op te Asielstatushouders als vrijwilligers of in een informele economie hun weg laten vinden naar de formele economie kan een kans zijn, maar kan ook een risico zijn.
  • Oplossingen: de toegenomen aanwezigheid van vluchtelingen en de complexe juridische vormgeving van hun positie op de arbeidsmarkt in relatie tot de asielprocedure of de verblijfspositie van een statushouder, vraagt om een heldere analyse Op basis van de te trekken lessen en met oog voor de risico’s zoeken wij naar oplossingsrichtingen voor een betere toegang van vluchtelingen tot de Nederlandse arbeidsmarkt.